เมื่อเร็ว ๆ นี้ มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ (มสช.) โดยชุดโครงการพัฒนาการมีส่วนรวมในการกำหนดนโยบายสาธารณะด้านสิทธิที่เชื่อมโยงกับสุขภาวะ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดเวทีนโยบายสาธารณะเพื่อสร้างอารยะประชาธิปไตย เรื่อง “การปฏิรูประบบเกษตรกรรมและพัฒนาสิทธิเกษตรกร” ในครั้งนี้ศาสตราจารย์ระพี สาคริก ประธานที่ปรึกษาคณะกรรมการร่างกฎหมายคุ้มครองพื้นที่เกษตรกรรม กล่าวปาฐกถาพิเศษเรื่อง “กระบวนทัศน์ใหม่ของการปฎิรูประบบเกษตรกรรมและพัฒนาสิทธิเกษตร” โดยมีสาระที่น่าสนใจ คือ

ปัญหาใหญ่ที่เป็นรากฐานสำคัญของไทยซึ่งพูดกันมานานก็คือ ภาคเกษตรถูกทำลาย และเป็นการทำลายตัวเอง จะไปโทษใครไม่ได้ ทุกวันนี้กำลังเกิดสงครามเศรษฐกิจกับวัฒนธรรม แต่ปรากฏว่าเกษตรกรที่เปรียบเสมือนเป็นกองทัพทางเศรษฐกิจของบ้านเมืองกลับหนีเข้าเมือง หวังชีวิตจะดีขึ้น ในสงครามนี้เราเราจึงแตกพ่ายกระเจิง

“ทุกคนแย่งกันไปอยู่บนที่สูงทำให้ข้างล่างมืดบอด อย่างตอนนี้พูดกันเรื่องโลกาภิวัตน์ คนไทยก็อยากเป็นส่วนหนึ่งของโลกาภิวัตน์ แต่ฐานล่างของตัวเองกลวง ขณะที่ต่างชาติก็มองว่าจะมีอะไรดีไปสู้ได้ในเมื่อคนไทยไม่รักแผ่นดิน เห็นแก่เงิน การศึกษาวันนี้สอนเรื่องคุณธรรม แต่เป็นคุณธรรมที่เข้าไม่ถึงแก่นแท้เพราะไม่ได้มองกันที่ใจ อยู่กับแผ่นดินแท้ๆ แต่ไม่เห็นคุณค่า”

ศ.ระพี กล่าวว่า ประชาธิปไตยทุกวันนี้ไม่ได้ทำให้คนที่อยู่ข้างล่างเข้มแข็ง เพราะดีแต่ออกกฎหมายกดหัวคนข้างล่าง วันนี้เราต้องมาคิดว่า จะสร้างจิตวิญญาณประชาธิปไตยให้คนข้างล่างได้อย่างไร บางคนดูถูกคนทำนา ว่าเป็นคนไม่มีความรู้ ทั้งที่วิถีการทำนาแบบเดิมก็ให้ผลผลิตดี ให้ข้าวที่สวยมีคุณประโยชน์ ไม่ต้องใส่ปุ๋ยเคมี เพราะเขาใช้ปุ๋ยหมัก ชาวนาไม่ได้โง่ แต่คนข้างนอกไปดูถูกเขา เกษตรกรไทยต้องภูมิใจและต้องแข็งแกร่ง

ทุกคนมีวิญญาณการเกษตรอยู่ในตัว เพียงถ้าเรามองเห็นคุณค่าของแผ่นดิน ดังคำกล่าวที่คนในอดีตได้ยืดถือว่า “คนเห็นคนเป็นคนนั่นแหละคน กำเนิดคนย่อมเป็นคนทุกคนไป จะแตกต่างกันได้ด้วยความดี” เพราะฉะนั้นเกษตรกรไทยต้องภูมิใจในความเป็นตัวเอง ไม่นิ่งดูดาย และเป็นคนตื่นและมีสติอยู่เสมอ อย่าให้ใครปรามาสได้

“เวลานี้เราลืมตัว ลืมชีวิตที่เราเป็นอยู่ ลืมว่าเรามาจากอะไร แล้วก็เป็นทุกข์ ผมเป็นกำลังให้ทุกคนทำในสิ่งที่ถูกต้อง ทำดีให้ได้ แข็งแกร่งอยู่บนความหลากหลาย ในที่ประชุมเรื่องกฎหมายครั้งหนึ่ง เรื่องที่ดิน มองแต่เรื่องกดหัวคน แต่ไม่ได้มองว่าจะทำอย่างไรให้วิญญาณเกษตรกรยังอยู่ เราต้องรักษาจิตวิญญาณเกษตรกรและแผ่นดินไทยให้คงอยู่”

สิ่งที่เป็นวัฒนธรรมไทยไม่ใช่แค่ชุดไทย แต่คือ จิตวิญญาณที่รักแผ่นดิน คือรากเหง้าของความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ วัฒนธรรมไทยที่เกิดจากการรักแผ่นดินของคนไทย ดังนั้นเราอย่าลืมตัว อย่าลืมแผ่นดินไทย ต้องจำไว้เสมอว่าที่เรามีทุกวันได้ เพราะแผ่นดินไทยของเรา