UNHCR มีชื่อเต็มว่า UNITED NATIONS HIGH COMMISSIONER FOR REFUGEES (สำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยสหประชาชาติ)  โดยปฏิบัติงานตามแนวทางของอนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพของผู้ลี้ภัย ค.ศ. 1951 และพิธีสารเพิ่มเติม ค.ศ.1967 ซึ่งทำหน้าที่ประกันสิทธิและความเป็นอยู่ที่ดีให้แก่ผู้ลี้ภัยเป็นสำคัญ

ทั้งนี้ การปฏิบัติงานของ UNHCR จะมีบทบาทสูงสำหรับรัฐที่ไม่ได้ลงนามในภาคี อนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพของผู้ลี้ภัย ค.ศ. 1951 เนื่องจากรัฐที่ลงนามเป็นภาคีจะมีกลไกในการพิจารณาการเป็นผู้ลี้ภัยรวมทั้งการจัดการที่รัฐนั้นๆต้องปฏิบัติตามอนุสัญญาอยู่แล้ว

แต่สำหรับประเทศที่ไม่ได้ลงนาม UNHCR จะเข้าไปดูแลคุ้มครองด้านสิทธิขั้นพื้นฐานที่ผู้ลี้ภัยพึงมี นั่นคือ การขอจัดตั้งสหภาพผู้ลี้ภัย เพื่อไม่ให้มีการส่งผู้ลี้ภัยดังกล่าวกลับประเทศหากในประเทศนั้นๆยังไม่มีความปลอดภัยเพียงพอ เว้นเสียแต่เป็นความต้องการของผู้ลี้ภัยเอง และการลี้ภัยต้องผ่านความเห็นชอบจากรัฐบาลของประเทศผู้ลี้ภัยเป็นสำคัญ