'ธันวา ใจเที่ยง' รายงานกึ่งบันทึก พร้อมคำบอกเล่าจากสหายเก่ารำลึกวันเสียงปืนแตก 7 สิงหาคม 2504 ปฐมบทแห่งสงครามทางความคิดอันนำมาสู่การต่อสู้และเสียเลือดเนื้อของคนร่วมประเทศ ซึ่งใช้เวลาอีกกว่า 20 ปีต่อมาจึงยุติลง

ใจ อึ๊งภากรณ์ เล่าเรื่องราวบนเกาะเฮติ และบทเรียนหลายอย่างเกี่ยวกับ จักรวรรดินิยม นโยบายเสรีนิยม บทบาทสหประชาชาติ ท่าทีของเอ็นจีโอกระแสหลักต่อประชาธิปไตย และการรัฐประหาร

ชำนาญ จันทร์เรือง เขียนถึงหนังสือ “ตะวันออก – ตะวันตก...ใครสร้างโลกสมัยใหม่” ของ เอนก เหล่าธรรมทัศน์

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรจัดงานเสวนา"ความทรงจำของสหาย"ผ่านงานศึกษาพิธีรำลึกสถูปที่เขตงาน'อีสานใต้' การบันทึกเหตุการณ์“ถีบลงเขา เผาลงถังแดง” พิพิธภัณฑ์สงครามประชาชนที่อุ้มผาง ที่‘สหาย’ไม่ได้สร้าง ขณะที่‘ราชการ’ก็เพิกเฉย และภารกิจของภัณฑารักษ์สวน‘เปรม’ที่มีส่วนในงานสร้างอนุสรณ์สถาน‘ภูพยัคฆ์’

รำลึกวันรัฐธรรมนูญผ่านเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ ซึ่งสะท้อนความเป็น“ซิวิไลซ์”(civilized-อารยะ,ความเจริญรุ่งเรือง) และความเป็นประชาธิปไตยของยุคคณะราษฎร

“ลัทธิชาตินิยม” เป็นเรื่องของความรัก ความรักชาติ เป็นบวก เป็นพลังสร้างสรรค์ แต่ถ้าล้ำเส้นมันก็กลายเป็นความหลง พอหลงปุ๊บคลั่ง หลงปุ๊บตาบอด หลงก็คลั่ง แล้วมันอาจไปถึงขนาดทำอะไรก็ได้ กลายเป็นพลังลบ เป็นพลังทำลาย อันนี้คือทวิลักษณ์ของลัทธิชาตินิยม

บทความโดย สหภาพแรงงานไทรอัมพ์อินเตอร์เนชั่นแนล รำลึกเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ด้วยประวัติสั้นๆ ของการต่อสู้กรรมกร ทว่าเป็นความรุนแรงที่ยาวนาน

“ชาญวิทย์ เกษตรศิริ” วิเคราะห์วิธี 4 ประการ สำหรับสยามประเทศในการหลีกเลี่ยงหนีไปให้พ้น “กาลียุค หรือ “ทางตัน” นี้ได้

ประวัติศาสตร์ของเสรีไทยและการประกาศสันติภาพที่ไม่เคยถูกจารึกในความทรงจำของคนไทย โดยเฉพาะหนังสือวิชาประวัติศาสตร์ของนักเรียนทั่วประเทศ  

คุยกับ รศ.ดร.ไชยันต์ รัชชกูล ว่าด้วยการมองการเมืองไทยผ่านวิธีทางประวัติศาสตร์, การเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 ถึงขบวนการคนเสื้อแดง, แนวรบของอำมาตยาธิปไตย, เมืองป่าและกฎของเจ้าป่า และสองมาตรฐานในสังคมไทยที่มี “ผู้ดี” กับ “ขี้ครอก”

สุพจน์ ด่านตระกูล สามารถ “ขุดแต่ง ฟื้นฟู และบูรณะ” ปรีดี พนมยงค์ ได้อย่างเข้มข้น รวมทั้งชุดย่อยๆ เล็กๆ ที่ออกมาเป็นครั้งคราว ราคาถูก ในช่วงทศวรรษ ๒๕๑๐ ที่กล่าวมาแล้ว ก็ทำให้ประชามหาชนพอจะได้เปิดหู เปิดตาขึ้นบ้างต่อ “สัจจะและความเป็นจริง” โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “หน้าประวัติศาสตร์อันดำมืดและบิดเบี้ยว” นั้นของ “ชนชาติไทยสยาม”

นายกษิตได้ไอเดียแนวคิดลดความขัดแย้งระหว่างเพื่อนบ้านในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยชำระประวัติศาสตร์จะทำให้เกิดความเข้าใจกันและกันเพราะต่างมีรากฐานมาจากวัฒนธรรมเดียวกัน ระบุประวัติศาสตร์ภูมิภาคเขียนโดนฝรั่งมังค่า เป็นผลจากยุคอาณานิคม

คำว่า “ขอม” เป็นคำที่ยุ่งยาก สลับซับซ้อนมาก และด้วยทัศนคติที่มี “อคติ/มายาคติ” ของ “ลัทธิอำมาตยาเสนาชาตินิยม” ก็ทำให้มีการตีความเลยเถิดไปว่า “ขอมไม่ใช่เขมร” หรือ “เขมรไม่ใช่ขอม” หรือแม้กระทั่งเลยเถิดไปไกลถึงขนาดว่า “ขอมคือไทย/สยาม” หรือไม่ก็ “ไทย/สยามคือขอม”

ตอนที่ 2 ของบทความที่ว่าด้วยวิวัฒนาการตราสัญลักษณ์โทรทัศน์ไทย

ภาคประชาชน-นักศึกษา-นักวิชาการ เชียงใหม่ เชียงใหม่จัดรำลึก "วันชาติ 24 มิ.ย." อ่านแถลงการณ์คณะราษฎร์ ชี้สังคมไม่ได้เรียนรู้จะให้ประชาธิปไตยอยู่รอดได้ปล่อยให้ฝ่ายอำมาตย์ฯ ยึดคืน

“ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัณย์” เสนอบทความเกี่ยวกับวิวัฒนาการ “ฟุตบอลไทย” ในมิติการเปลี่ยนผ่านจากยุคสู่ยุค ผูกโยงจิตสำนึกท้องถิ่นนิยมที่กำลังมาทลาย “การผูกขาด” จากส่วนกลาง เปรียบเทียบการตื่นตัวทางการเมืองของคนไทย

“ร.ท.กระจ่าง ตุลารักษ์” ผู้ก่อการในคณะราษฎร์คนสุดท้ายที่ยังมีชีวิตอยู่ เสียชีวิตแล้วเมื่อคืนที่ผ่านมา ด้วยวัย 98 ปี โดยวันเดียวกันนี้ของเมื่อ 77 ปีที่แล้ว “ร.ท.กระจ่าง” ได้เข้าร่วมกับคณะราษฎร 115 คน ทำการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช มาเป็นระบอบประชาธิปไตย

บทความของ “ณัฐกร วิทิตานนท์” ว่าด้วย “การปฏิวัติ 2475” ที่ถือเป็น “จุดเปลี่ยน” (Turning Point) สำคัญที่สุดสำหรับประเทศนี้ ซึ่งเขา ‘กล้า’ ที่จะยืนยันหลักที่ว่า อำนาจสูงสุดของประเทศนั้นเป็นของราษฎรทั้งหลาย เป็นครั้งแรก

บทความประวัติศาสตร์การเมืองเรื่องสถานีโทรทัศน์ โดย “อรรคพล สาตุ้ม” เรียกน้ำย่อยด้วยการไล่เรียงประวัติตราสัญลักษณ์ช่อง 4 ช่อง 9 จนถึงสัญลักษณ์ ITV TITV และTPBS

“ชัยพงษ์ สำเนียง” อาจารย์คณะศิลปศาสตร์ ม.นเรศวร พะเยา ชี้คุณูปการของ 2475 ทำให้กลุ่มต่างๆ มีความเสมอหน้า มีความเท่าเทียมกัน มีสิทธิเสรีภาพด้านการศึกษา การกระจายรายได้ ด้านเศรษฐกิจ แต่ช่วงหลังมาไม่ค่อยมีการระลึกถึงประเด็นนี้