เมื่อวันที่ 10 พ.ค. ที่วัดทุ่งศรีเมือง จังหวัดอุบลราชธานี มีการจัดพิธีฌาปนกิจศพ นายนันทโชติ ชัยรัตน์ หรือ ปุ๋ย ที่ปรึกษาสมัชชาคนจน และ ด.ช.ไกรพล ชัยรัตน์ หรือลำน้ำ บุตรชายของนายนันทโชติ โดยมีผู้เข้าร่วมพิธี ทั้งเครือข่ายชาวบ้านจากพื้นที่ต่างๆ นักวิชาการ และเอ็นจีโอจำนวนมาก อาทิ พรหม บูรณะชน อดีตเสรีไทย สุนี ไชยรส คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล รองอธิการบดีฝ่ายกิจการนักศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รศ.ดร.สุริชัย หวันแก้ว อดีต สนช. สุลักษณ์ ศิวรักษ์ นักคิดนักเขียนอาวุโส สมบุญ ศรีคำดอกแค ประธานสภาเครือข่ายกลุ่มผู้ป่วยจากการทำงานและสิ่งแวดล้อมแห่งประเทศไทย สาวิทย์ แก้วหวาน เลขาธิการสมาพันธ์แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ ไพโรจน์ พลเพชร รักษาการประธาน กป.อพช. บรรจง นะแส ผู้อำนวยการโครงการจัดการทรัพยากรชายฝั่งภาคใต้ นพ.นิรันดร์ พิทักษ์วัชระ ส.ว.อุบลราชธานี สนั่น ชูสกุล ผอ.โครงการฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำป่าทามมูน บำรุง บุญปัญญา นักพัฒนาอาวุโส บำรุง คะโยธา นายกองค์การบริหารส่วนตำบลสายนาวัง กิ่งอำเภอนาคู จังหวัดกาฬสินธุ์ บัณฑร อ่อนดำ นักพัฒนาอาวุโส อุบล อยู่หว้า ผู้ประสานงานเครือข่ายเกษตรทางเลือก อุเชนทร์ เชียงเสน เครือข่าย 19 กันยาฯ ต้านรัฐประหาร สุริยันต์ ทองหนูเอียด ผู้ปฏิบัติงานภาคสนามกลุ่มเพื่อนประชาชนบนพื้นที่สูง นพ.เหวง โตจิราการ แกนนำคณะกรรมการประชาชนเพื่อแก้ไขรัฐธรรมนูญ 2550 (คปพร.) ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ นักศึกษาปริญญาเอก มหาวิทยาลัยฮาวายอิ ดร.ประภาส ปิ่นตบแต่ง อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาฯ และที่ปรึกษาสมัชชาคนจน ดร.ชยันต์ วรรธนะภูติ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ หาญณรงค์ เยาวเลิศ สมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สุภิญญา กลางณรงค์ รองประธานคณะกรรมการรณรงค์เพื่อปฏิรูปสื่อ (คปส.) เป็นต้น
สุลักษณ์ ศิวรักษ์ กล่าวสุนทรกถาว่า การเสียชีวิตของปุ๋ยและลูกนั้น เราอาจจะนึกว่าเป็นเรื่องอุบัติเหตุ เหมือนอย่างการเสียชีวิตของมด (วนิดา ตันติวิทยาพิทักษ์) ที่นึกว่าเป็นเรื่องของโรคภัยไข้เจ็บ ถ้ามองให้ลึกไปจะเห็นว่าทั้งปุ๋ยและมดเสียชีวิตไปเพราะโครงสร้างทางสังคมที่อยุติธรรม รังแกคนยากไร้ เอาเปรียบธรรมชาติ ทั้งปุ๋ยและมด ต้องมารับใช้คนยากไร้ อุทิศชีวิตต่างๆ ของเขาเพื่อพัฒนาสังคม
ถ้าเรามองไม่เห็นประเด็นนี้ เราจะเห็นว่าการตายของปุ๋ยและมดเป็นเรื่องธรรมดาสามัญ ไม่ใช่เรื่องธรรมดาสามัญครับ เพราะถูกคนข้างบนมันเอาเปรียบ และคนข้างบนมันไม่เอาเปรียบธรรมดา มันหากินอยู่กับบรรษัทข้ามชาติ หากินอยู่กับจักรวรรดิอเมริกา จักรวรรดิจีน คนข้างบนทั้งหมด ไม่ว่าทุนเก่า ซึ่งมีสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ หรือธนาคารไทยพาณิชย์เป็นตัวแทน หรือทุนใหม่ ทักษิณ ชินวัตรและพวก ทั้งหมดนี้หากินร่วมอยู่กับสิงคโปร์ ซึ่งเป็นตัวแทนของจักรวรรดิอเมริกัน จักรวรรดิจีน ถ้าเราดูประเด็นนี้ไม่ออก เราหลอกตัวเองครับ
สุลักษณ์ กล่าวว่า อีกไม่นาน เราก็จะลืมปุ๋ยและลูก เพราะการลืมเป็นเรื่องธรรมดา อย่างไรก็ตาม หากจะไม่ให้ลืม จะต้องตั้งจิตสำนึกที่จะไม่ลืม เพราะสังคมทุกวันนี้ต้องการให้เราลืมคนข้างล่าง ทั้งที่เป็นคนส่วนใหญ่ของสังคมและหลายคนเป็นคนดี ส่วนคนข้างบน เราไม่ลืมเพราะเขาสะกดให้เราไม่ลืม ผ่านการสร้างอนุสาวรีย์ สร้างความทรงจำให้เราเคารพ รวมถึงสร้างประวัติศาสตร์กึ่งจริงกึ่งเท็จ
อย่างไรก็ตาม เขากล่าวว่า ไม่ได้ต้องการสร้างอนุสาวรีย์ให้ปุ๋ยและมด แต่ต้องการให้เห็นว่า คนธรรมดาสามัญสำคัญก็ไม่น้อยกว่าพวกเจ้า ถ้าเราจะให้ชื่อของมดอยู่และปุ๋ยยังอยู่ คนเล็กคนน้อยต้องรวมตัวกับชนชั้นกลาง เดินเข้าหาสัจจะ ท้าทายอสัตย์อธรรม ใช้อหิงสาธรรมทำลายโครงสร้างที่อยุติธรรมของสังคมแล้วชัยชนะจะเป็นของเรา โดยใช้สันติวิธีและสันติสุขเป็นเนื้อหาสาระ
ด้านพฤกษ์ เถาถวิล อาจารย์คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี กล่าวในพิธีฌาปนกิจ ในฐานะตัวแทนของเพื่อนๆ ว่า ในระยะที่ผ่านมาปุ๋ยไม่เอาทักษิณ แต่ขณะเดียวกันปุ๋ยก็ไม่เอามาตรา 7 ไม่เอารัฐประหาร ไม่เอารัฐธรรมนูญและอีกหลายไม่ที่เพื่อนหรือคนที่นับถือออกมาผลักดันอย่างแข็งขัน ชีวิตปุ๋ยแยกไม่ออกจากสมัชชาคนจน และสมัชชาคนจาก็มีผลต่อชีวิตปุ๋ย คำอธิบายถึงการต่อสู้ของสมัชชาคนจนที่จับหัวใจที่สุดก็คือคำว่า ประชาธิปไตยที่กินได้ ปุ๋ยมีส่วนในการนิยามนี้อย่างไม่ต้องสงสัย และการนิยามนี้ก็ทำให้สมัชชาคนจนเป็นขบวนการต่อสู้ที่ชัดเจนและทรนงองอาจที่สุด เพราะไม่ว่ารัฐบาลนายทุนหรือรัฐบาลทหาร สมัชชาคนจนก็ลุกขึ้นมาทวงถามความรับผิดชอบ วิพากษ์วิจารณ์อย่างไม่เกรงใจ สมัชชาคนจนเคลื่อนไหวทั้งในระดับโครงสร้างและปัญหาปากท้อง รวมถึงบทบาทในการปลุกปลอบใจชาวบ้าน ร่วมกินร่วมอยู่ในที่ชุมนุมนับเดือนนับปี
พฤกษ์ กล่าวว่า ปุ๋ยทำในสิ่งที่เราได้แต่พูดแต่ไม่ทำหรือไม่กล้าทำ คือการเป็นปัญญาชนชนชั้น ซึ่งก้าวข้ามเส้นแบ่งของชีวิตคนชั้นกลาง ปุ๋ยต่อสู้ร่วมกับชาวบ้านและใช้ชีวิตกับพวกเขาอย่างกลมกลืนคนเป็นเหมือนญาติมิตร
ปุ๋ยเป็นตัวแทนของสิ่งที่เรารู้ว่าสำคัญแต่ไม่กล้าทำ .... เพราะการมีพื้นที่ของหัวใจไม่กว้างใหญ่พอ...ปุ๋ยทำให้เราเห็นว่าปลายทางของสังคมที่ดีงามยังมี เพียงแต่เราจะกล้าเสียสละให้มากกว่าที่เป็นอยู่
|
ชาวบ้าน-เอ็นจีโอ ฯลฯ ร่วมไว้อาลัยพิธีฌาปนกิจศพ ปุ๋ย-ลำน้ำ ล้นหลาม
บนเส้นทางกลับบ้าน: ประวัติโดยย่อของ นันทโชติ ชัยรัตน์ (ปุ๋ย)